P
PurpleGirl

ભારતમાં કાર્યરત માતા તરીકે તમારું હક: એક માર્ગદર્શિકા

By Adv. Meera KrishnaswamyUpdated June 20263 min read
🌐Read this guide in your language:

Reviewed by

Adv. Meera Krishnaswamy · LLB, Practising Advocate

રીયાએ maternity leave બાદ કામ પર પાછી ફર્યો, ત્યારે તેના પર લાગણીઓનો ભાર ફરીથી પડ્યો. માતા તરીકેની નવી ભૂમિકા અને નોકરી વચ્ચે સંતુલન સાધવા માટે તે થાકેલી અનુભવતી હતી. તે ઘણીવાર વિચારતી હતી કે ભારતની કાર્યરત માતા તરીકે તેના હક શું છે. ઘણા મહિલાઓની જેમ, તે આ બાબતને ચોક્કસ કરવા માગતી હતી કે તે પોતાના હકો વિશે જાણે છે અને તે કેવી રીતે આ હકોનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

What You'll Need

  • કાનૂની દસ્તાવેજો
  • માતૃત્વ લાભ અધિનિયમ
  • મહિલા સંગઠનો
  • HR સાથે ચર્ચા
  • મિત્રો અને કુટુંબની સહાય
1

તમારા માતૃત્વ રજાના હકોને સમજવું

માતૃત્વ લાભ અધિનિયમ, 1961 અનુસાર, તમે 26 અઠવાડિયાની ચૂકવેલ માતૃત્વ રજાના હકદાર છો જો તમારી પાસે બે અથવા વધુ બાળકો હોય. આનો અર્થ એ છે કે, જ્યારે તમે માતા બનશો, ત્યારે તમારે તમારા બાળક સાથે સમય વ્યતિત કરવાનો અને આરામ કરવાનો પૂરતો સમય મળશે. ગુજરાતમાં, ઘણી મહિલાઓ આ રજાનો ઉપયોગ કરીને પોતાના નવનિર્મિત જીવનમાં સામેલ થવા માટે ઉત્સુક રહે છે, પરંતુ ક્યારેક કામના દબાણને કારણે આ મુશ્કેલ બની શકે છે. તેથી, તમારી કંપનીમાં આ નીતિઓ વિશે જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે.

2

ઘરે કામ કરવાની હકને જાણો

આજે ડિજિટલ યુગમાં, ઘણા કંપનીઓ ઘરમાંથી કામ કરવાની સંભાવનાને સ્વીકારી રહી છે. માતૃત્વ રજા બાદ, તમે તમારા નોકરીદાતા સાથે વાત કરી શકો છો કે શું આ શક્ય છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમદાવાદમાં ઘણી IT કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ હવે કામના સ્થળે રહેવા માટેના વિકલ્પો પ્રદાન કરે છે, જે માતાઓ માટે અનુકૂળ છે. જ્યારે તમે ઘરે કામ કરો છો, ત્યારે તમે તમારા બાળકને પણ દેખરેખ રાખી શકો છો, જે માતાઓ માટે એક મોટું લાભ છે.

Have a specific question you can't ask anyone? Ask it anonymously — no name needed.

Ask Here →
3

બાળક સંભાળ સુવિધાઓનો હક સમજવો

માતૃત્વ લાભ (સુધારણા) અધિનિયમ, 2017 અનુસાર, 50 અથવા વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી કંપનીઓએ બાળક સંભાળની સુવિધાઓ પ્રદાન કરવી આવશ્યક છે. જો તમે અમદાવાદ કે સુરતની મોટી કંપનીમાં કામ કરો છો, તો આ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ. આ સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરીને, તમે તમારા નાનકડી બાળકને સજાગ રાખી શકો છો જ્યારે તમે કામ પર છો. આ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે માતાઓને કામ અને પરિવાર વચ્ચે સંતુલન સાધવામાં મદદ કરે છે.

Step 4

ભેદભાવ સામેના હકોને સમજવું

કાર્યરત માતા તરીકે, તમે ભેદભાવ સામે સુરક્ષિત છો. સમાન વેતન અધિનિયમ હેઠળ, તમારે કોઈપણ પ્રકારના ભેદભાવનો સામનો ન કરવો જોઈએ. જો તમને લાગે છે કે તમારા સાથે ભેદભાવ થઈ રહ્યો છે, તો તમારે આ બાબતને ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ. તમારે તમારા HR વિભાગ સાથે વાત કરવાની અને તમારી સમસ્યાઓને રેકોર્ડમાં રાખવાની જરૂર છે. ગુજરાતમાં, ઘણા મહિલા સંગઠનો છે જે તમને આ મામલે મદદ કરી શકે છે.

5

લવચીક કલાકોની બાબતે હકોને જાણવું

જ્યારે કાયદો સ્પષ્ટ રૂપે લવચીક કાર્ય કલાકોની ખાતરી આપતો નથી, ત્યારે ઘણા સંસ્થાઓ હવે માતાઓની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લેતા વિકાસ કરી રહ્યા છે. જો તમે તમારી કાર્ય સમયને લવચીક બનાવવા માંગતા હો, તો તમારા નોકરીદાતા સાથે વાત કરો. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે સવારે વહેલો આવી શકો છો અને સાંજે વહેલા જાઓ તો તે બંને માટે લાભદાયક હોઈ શકે છે. આ રીતે, તમે તમારા બાળક સાથે વધુ સમય પસાર કરી શકો છો.

6

ચુકવેલ રજાના હકોને સમજવું

માતૃત્વ રજા સિવાય, કાર્યરત માતાઓને વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં ચૂકવેલ રજાનો હક છે. જો તમે બીમાર છો અથવા તમારા બાળકને કોઈ તકલીફ છે, તો તમે આ રજાનો ઉપયોગ કરી શકો છો. ગુજરાતમાં, ઘણા નોકરીદાતાઓ આ બાબતમાં સહાનુભૂતિ રાખે છે અને માતાઓને જરૂરી રજાઓ આપવા માટે તૈયાર છે. તમારે તમારા HR સાથે આ બાબતો પર ચર્ચા કરવાની જરૂર છે.

PurpleGirl Insight

"તમારા હકોને જાણવું અને જરૂર પડતાં તેમને માંગવું મહત્વપૂર્ણ છે."

Was this guide helpful?

Frequently Asked Questions

ભારતમાં માતૃત્વ રજા શું છે?
ભારતમાં, માતૃત્વ રજા કાર્યરત માતાઓને 26 અઠવાડિયાની ચૂકવેલ રજા આપે છે જો તેઓ બે અથવા વધુ બાળકોને જન્મ આપે છે, અને 12 અઠવાડિયાની રજા ઓછા બાળકો માટે. આ નવજાત શિશુ સાથે બંધન બનાવવા અને આરામ મેળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
શું હું માતા તરીકે લવચીક કાર્ય કલાકોની માંગ કરી શકું?
જ્યારે કાયદા દ્વારા સ્પષ્ટ રીતે ખાતરી ન આપવામાં આવી હોય, ત્યારે ઘણા નોકરીદાતા લવચીક કાર્ય કલાકોની માંગને સ્વીકારવા માટે ખુલ્લા છે. તમારી જરૂરિયાતોને ચર્ચા કરો અને તમારા માટે અને вашей સંસ્થા માટે લાભદાયક સમયગાળો પ્રસ્તાવિત કરો.
જો હું કાર્યસ્થળે ભેદભાવનો સામનો કરી રહી છું તો શું કરું?
જો તમને લાગે છે કે તમે ભેદભાવનો સામનો કરી રહ્યા છો, તો તમારા અનુભવનો દસ્તાવેજ બનાવો અને તેને તમારા HR વિભાગ અથવા કાનૂની અધિકારીને જાણો. તમે કાર્યસ્થળે ભેદભાવ સામે સુરક્ષિત છો.

Reviewed & Verified By

MK

Adv. Meera Krishnaswamy

LLB, Practising Advocate

Family Law Specialist, High Court

Adv. Meera Krishnaswamy ensures that all information provided in this guide aligns with the latest medical, legal, and professional standards in India. PurpleGirl Media relies on credentialed experts to provide a safe, accurate space for women.

Read full editorial policy
Legal HelpVakil SearchFree First Call

Free Legal Consultation for Women

Get a free 15-minute consultation with a women's rights lawyer via Vakil Search. No registration needed.

Book Free Consultation

Free Weekly Updates

Get a free 15-minute legal consultation for women in India

No spam. Unsubscribe anytime. 100% anonymous.

💜
PurpleGirl
Real Advice · Always Online