भारतीय कामकाजी मातांसाठी ताण व्यवस्थापनाचे मार्ग
Reviewed by
Dr. Ritu Bansal · MA (Psychology), M.Phil (Clinical Psychology)
कामकाजी मातांना भारतात एकाच वेळी अनेक गोष्टींचा ताण सहन करावा लागतो. ऑफिसच्या डेडलाइनपासून ते मुलांना चांगले खाणे आणि आनंदी ठेवण्यापर्यंत, ताण हळूच आपली जीवनशैली बिघडवतो. तुम्हाला वाटत असेल की तुम्हाला तुमच्या करिअर आणि कुटुंबातल्या जबाबदाऱ्यांमध्ये एक निवड करावी लागेल, पण असं नाही. तुम्ही दोन्ही गोष्टी साधू शकता, फक्त काही उपाय अवलंबावे लागतील. चला, आपण याबद्दल थोडं बोलूया.
What You'll Need
- प्लॅनर
- सकारात्मक विचार
- समर्थन करणारे मित्र
- शांतता साधण्यासाठी जागा
- स्वत:साठी वेळ
तुमच्या कामाची प्राथमिकता ठरवा: 'नाही' म्हाणण्याची कला
ज्यावेळी तुम्ही सर्व गोष्टी एकाच वेळी करण्याचा प्रयत्न करता, त्यावेळी तुम्हाला ताण येणे सहाजिक आहे. 'नाही' म्हाणण्याची कला शिकणे खूप महत्त्वाचे आहे. तुमच्या कामाच्या आणि कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्या यामध्ये संतुलन साधण्यासाठी, काही गोष्टींना नकार देणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, तुम्ही तुमच्या मुलांच्या शाळेतील कार्यक्रमांमध्ये भाग घेण्यास तयार असाल, परंतु ऑफिसच्या कामासाठी थोडा वेळ द्यायला नकार देणे आवश्यक आहे. त्यामुळे तुम्हाला तुमच्या प्राथमिकतेनुसार कामे करणे सोपे जाईल.
तुमच्यासाठी कार्यरत असलेली 'सेल्फ-केअर' दिनचर्या तयार करा
कामकाजी मातांसाठी 'सेल्फ-केअर' खूप महत्वाचे आहे, पण ते कधीच लक्षात घेतले जात नाही. तुमच्या ताणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी तुम्हाला तुमच्या आवडीच्या गोष्टींसाठी थोडा वेळ काढावा लागेल. एकदा तुम्ही तुमच्या दैनंदिन जीवनात 'सेल्फ-केअर' समाविष्ट केला की तुम्हाला ताण कमी होण्यास मदत होईल. तुम्ही आपल्या कुटुंबासोबत एकत्र येऊन एक सेल्फ-केअर शेड्युल तयार करू शकता, जिथे प्रत्येकाकडे आपल्या आवडीच्या गोष्टींसाठी थोडा वेळ असेल. उदाहरणार्थ, तुम्ही रोज १० मिनिटे योग किंवा ध्यान करण्याचा विचार करू शकता.
Have a specific question you can't ask anyone? Ask it anonymously — no name needed.
तुमच्या समुदायाशी संपर्क साधा: समर्थन नेटवर्क तयार करा
कामकाजी मातांसाठी एक मजबूत समर्थन नेटवर्क असणे अत्यंत आवश्यक आहे. तुमच्या मित्रांशी, कुटुंबाशी आणि इतर कामकाजी मातांशी संवाद साधा. तुम्ही एकमेकांना मदत करू शकता, अनुभव शेअर करू शकता आणि एकमेकांना प्रेरित करू शकता. उदाहरणार्थ, तुम्ही तुमच्या शेजाऱ्यांबरोबर किंवा मित्रांबरोबर एक ग्रुप तयार करून एकमेकांच्या मदतीने बालकांचे पालकत्व सोपे करू शकता. हे तुमच्या ताणावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करेल.
मनःशांती आणि श्वास तंत्रांचा अभ्यास करा
मनःशांती म्हणजे फक्त एक शब्द नाही; हे ताण व्यवस्थापनाचे एक व्यावहारिक साधन आहे. थोडा वेळ काढून श्वास घेणे किंवा ध्यान करणे तुमच्या मनाला शांत करण्यास मदत करेल. तुम्ही घरात एक शांत जागा तयार करू शकता, जिथे तुम्ही थोडा वेळ एकटे बसून श्वास घेऊ शकता. हे तुम्हाला तुमच्या विचारांवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करेल आणि ताण कमी करण्यास उपयुक्त ठरेल. उदाहरणार्थ, तुम्ही आपल्या आंगण्यात किंवा बाल्कनीमध्ये बसून श्वास घेण्याचा सराव करू शकता.
संगठित राहा: नियोजनाची शक्ती
संगठित राहणे तुमच्या ताणाच्या पातळीत कमी करेल. तुम्ही तुमच्या कामाचे वेळापत्रक तयार करू शकता, ज्यामुळे तुम्हाला कोणती कामे कधी करायची आहेत हे लक्षात राहील. तुमच्या कामासाठी एक प्लॅनर वापरा किंवा डिजिटल टूल्सचा वापर करा. तुम्ही तुमच्या घरातील कामे आणि मुलांच्या शाळेच्या कामांसाठीही एक शेड्युल तयार करू शकता. यामुळे तुम्हाला सर्व काही व्यवस्थित ठेवता येईल आणि ताण कमी होईल.
काम आणि कुटुंब जीवनात संतुलन साधा: सीमा ठरवा
काम आणि कुटुंब जीवनात संतुलन साधणे सोपे नाही, पण काही सीमा ठरविणे तुम्हाला मदत करेल. घरात आणि ऑफिसमध्ये तुम्हाला कोणत्या गोष्टींमध्ये थोडा वेळ द्यायचा आहे हे ठरवा. उदाहरणार्थ, ऑफिसच्या कामासाठी तुम्ही एक ठराविक वेळ ठरवू शकता आणि त्या वेळेत तुम्ही कामावर लक्ष केंद्रित करावे लागेल. कुटुंबासोबत वेळ घालवताना तुमच्या फोनला दूर ठेवा, म्हणजे तुम्हाला एकमेकांबरोबर अधिक चांगले संवाद साधता येईल.
व्यावसायिक मदतीसाठी विसरू नका
कधी कधी, ताण व्यवस्थापनासाठी फक्त 'सेल्फ-केअर' तंत्र पुरेसे नसतात. जर तुम्हाला तुमचा ताण खूप वाढत असल्यास, व्यावसायिक मदतीसाठी विचारणे चांगले आहे. तुमच्या भावना आणि ताणाबद्दल बोलण्यासाठी तुम्ही थेरपिस्ट किंवा काऊन्सलरची मदत घेऊ शकता. ते तुम्हाला अधिक चांगले ताण व्यवस्थापन तंत्र शिकवतील आणि तुमच्या समस्यांवर काम करण्यास मदत करतात. त्यामुळे तुम्ही तुमच्या जीवनात अधिक चांगले संतुलन साधू शकाल.
"तुमच्या दिनचर्येत थोडा वेळ स्वतःसाठी काढा, कारण ताण कमी करण्यासाठी हे खूप महत्त्वाचे आहे."
Was this guide helpful?
Related Guides
Indian Workplace में Office Politics और Sexism को कैसे हैंडल करें
Read Guideबजट में खुद की देखभाल कैसे करें: भारतीय महिलाओं के लिए सस्ती मानसिक स्वास्थ्य टिप्स
Read Guideभारतीय महिलाओं के लिए बॉडी शेमिंग और लो सेल्फ-एस्टीम से बाहर निकलने के 4 तरीके
Read Guideअपने पार्टनर के साथ इन्टिमेसी और डिजायर के बारे में खुलकर बात कैसे करें
Read GuideFrequently Asked Questions
कामकाजी मातांसाठी ताण व्यवस्थापनाचे सर्वोत्तम तंत्र कोणती आहेत?
कामकाजी मातांना 'सेल्फ-केअर' साठी वेळ कसा मिळवावा?
कामकाजी मातेसाठी ताण येणे सामान्य आहे का?
Online Therapy with Indian Psychologists
Licensed Indian psychologists — available in Hindi, Telugu, and English. First session at ₹499.
Book a SessionOther women also asked about this topic
Real anonymous questions from Indian women
"I cry every day but I don't know why. Is that depression?"
→"My family says therapy is for crazy people. How do I convince them?"
→"I feel nothing after my divorce. Is that normal?"
→"How do I stop thinking about someone who hurt me?"
Free Weekly Updates
Get anonymous mental health support resources weekly
No spam. Unsubscribe anytime. 100% anonymous.