ભારતમાં માતૃત્વ રજા અને કારકિર્દી વિરામને કેવી રીતે સંભાળવું

By PurpleGirl Editors•Updated June 2026•3 min read

🌐Read this guide in your language:

Reviewed by

Dr. Priya Sharma · MBBS, MD (Obstetrics & Gynaecology)

નલિની મુંબઈમાં પાંચ વર્ષથી માર્કેટિંગ મેનેજર તરીકે કામ કરી રહી હતી ત્યારે તેને જાણ થયું કે તે ગર્ભવતી છે. પરિવારમાં નવા સભ્યના આગમનને લઈને તે ખુશ હતી, પરંતુ સાથે જ તેની કારકિર્દીને કેવી અસર થશે તે અંગે ચિંતા પણ હતી. ગુજરાતમાં અનેક મહિલાઓ જેમ નલિનીને બનેલ છે, તેમ જ તે પણ પોતાના કંપનીની માતૃત્વ રજાની નીતિ બાબતે અનિશ્ચિત હતી. માતૃત્વ રજાના નિયમો અને કારકિર્દી વિરામને સંભાળવા માટેની કેટલીક મહત્વની બાબતો જાણવી જરુરી છે, જેથી તમે આ સમયગાળા દરમિયાન પોતાની કારકિર્દીમાં નવો દ્રષ્ટિકોણ મેળવી શકો.

Community Advice Disclaimer: This guide is based on community experiences and lifestyle advice. It is not a substitute for professional medical, psychological, or legal advice. Always consult a qualified healthcare provider for personal diagnoses or treatments.

What You'll Need

માતૃત્વ રજા અંગેનો નિયમોનો દસ્તાવેજ
બજેટિંગ એપ
બેંક એકાઉન્ટનો જથ્થો
હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી
પરિવાર અને મિત્રોનો સહારો

ભારતમાં માતૃત્વ રજાના હકોથી જાણકારી મેળવો

માતૃત્વ રજાની પ્રક્રિયામાં પ્રથમ પગલું એ છે કે તમે તમારા હકોથી સારી રીતે જાણકારી મેળવો. ભારતમાં, 1961ના materninty benefit act હેઠળ મહિલાઓને 26 અઠવાડિયાની પગાર સાથેની માતૃત્વ રજા મળે છે, જે બાળકના જન્મ પહેલા અથવા પછી લેવામાં આવી શકે છે. પરંતુ આ કાયદો માત્ર 10 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતા સંસ્થાઓમાં કામ કરતી મહિલાઓ માટે લાગુ છે. એટલે, તમારે તમારી કંપનીની માતૃત્વ રજા નીતિની સમીક્ષા કરવી અને તમારા HR વિભાગ સાથે આ બાબતે ચર્ચા કરવી જરૂરી છે, જેથી તમે સરળતાથી આ પ્રક્રિયાને પાર કરી શકો.

તમારા કારકિર્દી વિરામ અને પરિવર્તનનું આયોજન

જ્યારે તમે તમારા માતૃત્વ રજાના હકોને સમજતા હો ત્યારે તમારા કારકિર્દી વિરામ અને પરિવર્તનનું આયોજન કરવું શરૂ કરો. તમારે વિચારવું જોઈએ કે આ સમયગાળા દરમિયાન તમે તમારી કારકિર્દીને કેવી રીતે આગળ વધારશો. ઘણા મહિલાઓ માટે, આ સમયગાળા દરમિયાન કામકાજની જવાબદારીઓથી દૂર રહેવું મુશ્કેલ હોય શકે છે, પરંતુ આ સમયનો ઉપયોગ તમારા નવા જીવનને શાંતિથી સ્વીકારવા માટે કરો. જો તમે નવું કાર્ય કરવા માંગતા હો, તો તમારા નેટવર્ક સાથે જોડાઈને નવી તકનીકો અને તાલીમ મેળવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

Have a specific question you can't ask anyone? Ask it anonymously — no name needed.

Ask Here →

માતૃત્વ રજા દરમિયાન તમારા આર્થિક વ્યવસ્થાપન

માતૃત્વ રજા દરમિયાન તમારા આર્થિક વ્યવસ્થાપન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, જેથી તમે સરળતાથી આ સમયગાળો પસાર કરી શકો. તમારે માતૃત્વ રજાને પહેલા પૈસા બચાવવાનો વિચાર કરવો જોઈએ. Pradhan Mantri Matru Vandana Yojana જેવી યોજનાઓમાં નોંધણી કરવાથી તમને નાણાંકીય સહાય મળી શકે છે. સાથે જ, તમારે તમારા બજેટનું સમીક્ષણ કરવું અને જરૂરિયાત મુજબ ફેરફાર કરવો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તમે ખર્ચો નિયંત્રિત કરવા માટે budgeting apps જેવી ઓનલાઇન સંસાધનોનો ઉપયોગ કરી શકો છો.

Step 4

તમારા વ્યાવસાયિક નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા રહો

માતૃત્વ રજા અને કારકિર્દી વિરામ દરમિયાન તમારા વ્યાવસાયિક નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા રહેવું મહત્વપૂર્ણ છે. તમે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ જેમ કે LinkedIn પર તમારા સંપર્કો સાથે જોડાઈ શકો છો. તમે નવું કાર્ય શરૂ કરતાં પહેલાં તમારા જૂના સહકર્મીઓ અને મિત્રોને સંપર્ક કરી શકો છો. આ રીતે, તમે નવી તકનીકો શીખી શકો છો અને નવા તકનીકો વિશે જાણકારી મેળવી શકો છો. તમારી વ્યાવસાયિક ઓળખને જળવાઈ રાખવું તમારું ભવિષ્યના કારકિર્દી માટે લાભદાયી રહેશે.

માતૃત્વ રજા પછી કામ પર પાછા ફરવું

માતૃત્વ રજાના પછી કામ પર પાછા ફરવું ઘણી વખત પડકારજનક હોય શકે છે. પરંતુ તમારે ચોક્કસ યોજના બનાવવી જરૂરી છે. તમારે વિચારવું જોઈએ કે તમે ક્યારે અને કેવી રીતે પાછા ફરશો. કેટલાક મહિલાઓ માટે, ભાગ-સમય કામ અથવા કાર્યકાળમાં નમ્રતા મેળવવું વધુ સરળ હોઈ શકે છે. ખાતરી કરો કે તમારા કામના સમય અને દાયિત્વોની પારદર્શિતા તમારી નવી માતૃત્વની જવાબદારીઓ સાથે સમન્વયમાં છે.

સહાય અને સંસાધનો શોધી રહ્યા છો

સહાય અને સંસાધનો શોધવું માતૃત્વ રજા અને કારકિર્દી વિરામ દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ છે. તમે સ્થાનિક સમુહોમાં જોડાઈ શકો છો કે જ્યાં અન્ય માતાઓ તમારી જેમ અનુભવો વહેંચી શકે છે. આ સંસ્થાઓથી તમને નવી માહિતી, સહાય અને મૈત્રી મળી શકે છે. તમારા પરિવાર અને મિત્રો પણ સહાય કરી શકે છે, અને તેમની સાથે વાત કરવાથી તમારો માનસિક સહારો વધે છે. આ રીતે, તમે આ સમયગાળા દરમિયાન એકબીજાના અનુભવોથી શીખી શકો છો.

PurpleGirl Insight

"માતૃત્વ રજા પહેલા તમારા HR સાથે વાત કરી લો, જેથી તમે તમામ નિયમો અને લાભો સમજી શકો."

Was this guide helpful?

Related Guides

What to Do When People Ask Intrusive Questions About Your Pregnancy or Fertility

Read Guide

Frequently Asked Questions

ભારતમાં મારા માતૃત્વ રજાના હક શું છે?

ભારતમાં, materninty benefit act 1961 હેઠળ મહિલાઓને 26 અઠવાડિયાની પગાર સાથેની માતૃત્વ રજા મળે છે, જે બાળકના જન્મ પહેલા અથવા પછી લેવામાં આવી શકે છે. આ કાયદો માત્ર 10 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતા સંસ્થાઓમાં લાગુ છે. તમારી કંપનીની માતૃત્વ રજા નીતિની સમીક્ષા કરવી અને HR સાથે ચર્ચા કરવી મહત્વપૂર્ણ છે.

માતૃત્વ રજા દરમિયાન હું મારા આર્થિક વ્યવસ્થાપન કેવી રીતે કરી શકું?

માતૃત્વ રજા દરમિયાન આર્થિક વ્યવસ્થાપન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તમારે પહેલા પૈસા બચાવવાનો વિચાર કરવો જોઈએ અથવા Pradhan Mantri Matru Vandana Yojanaની જેમ નાણાંકીય સહાયના વિકલ્પો પર વિચાર કરવો જોઈએ. હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી પણ એક વિકલ્પ છે, જે ગર્ભાવસ્થા અને બાળકના જન્મ સંબંધિત મેડિકલ ખર્ચને આવરી શકે છે.

માતૃત્વ રજા દરમિયાન હું કયા નમ્ર કાર્ય વ્યવસ્થાઓ પર વિચાર કરી શકું?

માતૃત્વ રજા દરમિયાન, તમે ટેલિકોમ્યુટિંગ, નમ્ર કલાકો અથવા કાર્યમાં ધીમે ધીમે પાછા ફરવું જેવા ઘણા નમ્ર કાર્ય વ્યવસ્થાઓ પર વિચાર કરી શકો છો. ઘણા કંપનીઓ હવે મહિલાઓને નમ્ર કાર્ય વ્યવસ્થાઓ પ્રદાન કરી રહી છે, જેથી તેઓ માતૃત્વ રજાના પછી કાર્ય પર પાછા ફરતા સમયે સહારો મેળવી શકે.

Fertility InsurancePolicybazaarIVF Covered

IVF & Fertility Insurance — Policybazaar

Compare fertility treatment coverage plans in India. Some plans cover IVF up to ₹2 lakh.

Compare Plans